Bor şehri kitabını yazan, halen Niğde Kitabı yazmakta olan Gazeteci Yazar Ömer Fethi Gürer Niğde Bor TOKİ İlköğretim Okulu Dergisi'nce sorulan soruları yanıtladı. Niğde ile ilgili farklı konulara değindi.

Gürer, Niğde turizmde yapılması gerekenleri, yapılanları ve düşüncelerini anlattığı söyleşide önemli konulara değindi.

TOKİ İlköğretim Okulu Dergisi'nde yer alan soru ve yanıtlar şöyle:

SORU: Bir çok yazınızı okuduk. Genç sayılacak yaştasınız. Hatta gençsiniz. Bu kadar çok faaliyetin içinde olmanız sizi yormuyor mu?

GÜRER: Öncelikle bir işi severek isteyerek yapmak kişiye yorgunluk değil dinlenme sağlar.

Ben de esas mesleğim mühendislik iken 30 yıldır Niğde'yi gezerek görerek yazmaya çalıştım. Kahvehaneye gitmem,sigara içmem, Yaşamın doğum ile ölüm arasında güzellikleri sahiplenmek onlardan tad almasını bilmek olarak görürüm. 27 yıl iş yaşamımın 17 yılı genel müdür olarak hizmet ederek geçti. Hakkari hariç son on yıl her vilayete gittim. Bayileri ziyaret etmeye vardığım her yerde gün ışıdığında kalkıp o kenti daha insanlar yaşam uyanmadan gezdim. Tarihi tüm mekanları yerleri tanıdım. Niğde ve Bor'da olduğumda da sabah çok erken kalkar önce kenti yürüyerek gezerim. Bu yaşam ve sevgi kaynağım. Bir yerde çalışarak sağlıklı olmayı ve gördüğüm güzellikleri yazarak paylaşmayı seviyorum. Memleketimi çok seviyorum. Onun gelişmesi tanınmasını çok istiyorum o nedenle yalnız Niğde ve Bor konuşlu beş bini aşkın makale yazdım. Bu yazdıklarımdan otuz yıldır hiç para almadım. Üstüne üstlük fotoğraf, araç benzini, kağıt yazı parasını cebimden ödedim. Çünkü bu bir sevgi ve merak işi o zaman yorulmaya vakit olmuyor.

SORU: Sayın Gürer yazılarınızı okuyorum. Yazılarınızda daha çok Niğde'nin yerel olarak tarihi ve kültürel dokusu işleniyor eserlerinizde. Bir Niğde'li olarak bundan mutluluk duyuyorum. Ancak merak ettiğim şu: Şimdiye kadar ki çabalarınız sonucunda hem il düzeyinde hem de ulusal düzeyde yazılarınız dikkate alındı mı?

GÜRER: Öncelikle ben 'şunu söyledim oldu,' düşüncesinde değilim.Memleket sevdası ile yazıp anlatmaya çabalıyorum. O nedenle bir çok kişi emeği arasında benimde yazdıklarımın bazı konular da mutlaka faydası oldu. Yıllardır Niğde için çabalayan birkaç isim var. Sürekli gündeme taşıyan ve benim kadar gezerek görerek ve takip ederek yazan sayılıdır. Ben bugüne kadar hiç yazılmamış yada çok az konu edilmiş özellikleri gündeme taşıyorum. O arada yöremiz sorunlarına da değiniyorum. Bor ilçemizi anlatan Bor şehri kitabından sonra şimdi Niğde kitabını yazıyorum. Niğde anlatmakla bitmeyecek kadar çok özelliği olan bir bölge. Örneğin Çukurkuyu batık kenti, Gökbez fırtına tanrısını, Cücü efsane kestane ağacını, Asmaz Rahibeler evini,Yeşilburç Rum hamamını, Keşlik Kale, Murtandı Kale, Dikilitaş Kaya mezarlarını o yöredeki insanlar biliyor ama Niğde'de yaygın bilinmesini yazarak resimleyerek ben sağladım Yazılarım etkisi ne olduğuna gelince bu konuda beklide en önemli referans Niğde valiliğide yapmış olan Refik Arslan Öztürk Niğdemiz dergisinde yazdıklarında anlattı. İlk anda aklıma gelenler Bor Bilginler Konağı, Ulukışla Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı, Niğde Kalesi, Bedesten, Camilerin onarımı,Gümüşler Manastırı, Kavlaktepe yer altı şehri, Kurdunus Kilisesi,Tyana kazısı yapılmadan önce ondan fazla yazı ile gündeme taşıdığım bazı konulardı. Çınara köyünün yolunu dahi Hürriyette ben yazdıktan sonra yapıldı. Mahrumiyet köyleri Keçikalesi, Karakapı Uluören yaza yaza bilinir kılan birkaç isimden biri oldum.

Bakınız Bor Mezarlığı'nın düzen bulması 1975 yılından beri yazdıklarım var. Acıgöl mezarlığına bakın ne kadar düzenli. Keza Niğde mezarlığı içinde birkaç kez yazdım. Aradılar gittim. Düzenlemeler başlamıştı. Ben yazdım da oldu demiyorum ama başlıca dikkat gerektiren konularda yazılanların sonunda yapıldığını görmek beni mutlu etti. Örneğin ulusal basında Bor Şeker Fabrikası, Bor Humman çayı kanala alınması,Eski hamam onarılması, Tren yolu üst geçit yapılması 1980'lerde önce yazdım. Yakın dönemde Niğde Üniversite arası yolun yapılması, Sinyalizasyon ışıkları dikilmesi, Akkaya konusunun gündeme alınmasından tutunda yollarda tanıtım tabelalarına kadar yazdığım çok konu yapılmış olması mutlu olmama vesile oldu.

Bor'da müftülük sosyal tesisi olan yere yapılan tesis için vali Ünal Özgödeke yeri öneren benim. Vali Ahmet Özyurt bu konunun yarım kaldığında devamı hakkında bana yazdığı mektup arşivimdedir. Karayollarından TEDAŞ tarımdan tarih doğaya değişik konularda yazdıklarımız dikkate alındığı yetkililerden gelen mektuplarla sabittir. Bor Fizik Tedavi Merkezi Tıp Fakültesi olması yönünde çok yazdım Umarım bir gün oda olacak

Niğde gazeteleri Niğde dışında devlet kurumlarına da gider. O nedenle yerel konuları daha çok yazmak ve meseleleri takip etmek sonuç verir keşke eli kalem tutan her hemşehrim yerel basında daha çok yazısı yer alsa isterim. Yazdıklarım çok önemsendi de yukarda saydığım işler yapıldı demiyorum ama yazdığımda daha gündemde olmayan konular yazılardan sonra yapıldığını görmek mutlu edici. Yeremi tabii yetmez daha yapılması gereken çok iş var Memlekette her hemşehrimde memlekete yararlı bir iş yapmayı mutlaka düşünüyordur. Çorbada benim de tuzum oluyorsa ne mutlu. Bu konuda çabası çalışması olanları içtenlikle kutluyorum Daha çok kişi bu konulara eğilmesinide diliyorum.

SORU: Yani kültürel olsun,turistik olsun Niğde'ye bir katkı sundu mu? GÜRER: Bazı konularda evet ama Niğde elinde olanları tam anlamı ile bilmiyor ki bundan yararlanabilsin. Niğde M.Ö 10 bin yıldan beri kesintisiz yaşam süren bir coğrafya. Niğde değerlerini iyi pazarlasa Nevşehire gelen turist kadar Niğde turist gelir ama geçen yıl müzemize gelen yabancı turist sayısı 100 zor geçiyor. o nedenle Niğde turizmden pay almadan Niğde yapılanların belirgin açığa çıkması zor. En azından yazılarımı okuyanların Niğde konusunda bakışı değişiyor. http://www.bor.sehri.sitemyent.com ve http://www.borunsesi.sitemyent.com ile http://www.turizmforumu.net Niğde durum köşesinde yazılarımı okuyan sayısı 60 bini geçti. Bu dahi Niğde için bir fayda değii mi?

SORU:Bu çalışmaları yeterli buluyor musunuz?

GÜRER: Hayır daha çok yapılması gereken iş var. Niğde yapılan çabalar çalışmalar var ama bir elin parmakları geçmeyen kişi ile bu kadar oluyor. Bakınız Borlu Hilmi Atabey Hititolog Bor'da geldiğimde görüyorum genç emekli, Oysa Niğde bu değere ihtiyacı var. Faydalanmasını bilmiyoruz. Halen Müze Müdürü Fazlı Açıkgöz Bor Kızılcalı iki değerli isimde Niğde bir çok kazı çalışmasında ve yapılanlarda yer almış. Örneğin Üniversitemiz neden her yıl bu değerleri bir konferans ile öğrencisi ile buluşturmaz. Niğde ve Bor'da neden her okulda konferanslar vermezler. Buradan şuan gelmek istiyorum çaba ve çalışma içinde olan insanları daha çok sahiplenip desteklemek lazım. Özellikle Niğde kazı yapan bilim adamları kadınları onları baş tacı etmeliyiz. Onlar gelecekte Niğde yeniden değer ve bilgi bulmasının kapısı açıyorlar. Niğde kurumlarda bilinç yeni yeni gelişiyor.. O nedenle Niğde için çok çok yapılması gereken iş ve yol var. Daha Niğdeli Niğdeyi yeni tanıyor, süreç içinde tanıdığı kenti anlatmasını ve bu yolla değerlerden yararlanmasını öğrenecekti. Örneğin Niğde Müzesi mutlaka her Niğdeli gezmeli, Tyana, Gümüşler gibi yerlere mutlaka gitmeli ve gittiği yeri gittiği şehirde yerde anlatmalıdır.

SORU: Sayın Gürer çok farklı dergi ve gazetelerde makaleleriniz yayınlandı.Kitaplardaki yazılarda olsun şiirlerdeki yazılarda olsun ya da konferans ve sohbetlerinizde Niğde ile ilgili mesajlar veriyorsunuz. Bu yolla toplumun çok farklı kesimlerine ulaşıyorsunuz.Niğde dışardan nasıl görünüyor?

GÜRER: Niğde bende Türkiye'de gelişmelere erişemeyen birkaç ilden biridir. Sosyal yönden Urfa,Mardin Diyarbakır, gibi yerlerin çok gerisindedir. Niğdeli çalışkan üretken bilgili akıllı ama tutkun değildir. O nedenle bazı alanlarda olması gereken noktaya ermedi. Mutlaka dayanışma ve lobi faaliyetleri olması gerekir.

SORU: Sizce Niğde yeterince tanıtılıyor mu?

GÜRER; Niğde kurumlar Niğde için kitap dergi yayınlıyor. Niğde dışında ben bir yerde görmedim ama Niğde tanıtması gerekenler Niğdelilerdir. İş adamlarımız var. Yurt dışı fuarlara gidiyor Dünyayı tanıyor. Ama bir tek babasından kalan tarihi evi onarıp ta onun gelecekte memleket için çekim noktası olacağını hesaplamıyor. Sonra Niğde düğününde 'Malatya Malatya' ya da 'Ağrı' diye türkü söyleyerek oynuyoruz. Öyle olunca Niğde nasıl tanıtılacak? Niğde yüz adetten fazla türküsü var. Onu öğrenme yerine güncel ya da hazıra sahip çıkarak bir kent tanıtılabilir mi.? Folklor kültür olmadan kenti pazarlamak marka yapmak zordur. Niğde konakları hanları tarihi dokuları başka kentte olsa, para akan merkezler olur. Kimi kentlerde gördüklerime bakıp memleketimde bunlar neden yok diye çok üzüldüğüm olmuştur.

SORU: Niğde'nin tanıtımı ve ekonomisini iyileştirme adına neler yapılabilir bu konudaki görüşlerinizi merek ediyorum.

GÜRER: Önce Niğde ve Bor'da tarihi iyi okumak gerekir. Daha elli yıl önce bu memleket ülke genelinde adından söz ettiren özellikte iken en önemli duruşu birlikte yapılması egreknleri istemek anlayışı idi. Niğde raporlar hazırlanıyor. İncelendiğinde 50 yıl sonrası sorun olacak bir konu en öne konuyor. Niğde doğa ve tarihini pazarlamadan gelişemez. Niğde ve Bor'da kültür evi şart. Eski el sanatları tek tek ölüyor. Onların otantik olarak korunması lazım. Borda oyuncaktan bebelere beşik yapan ustalar vardı. Bügün bunu bilen kaç usta var. Bıçakçılarımız, palancılarımız,keçecilerimiz, ot yastıkçılarımız,bakırcılarımız gibi el sanatları yaşayacağı mekanları yeniden kurmamız lazım. Dünyada turizmde otantik doku çok önemli. Niğde Cullaz Mahallesi, Bor Orta Mahalle tarihi mekanları bu anlamda el alıp kurtarıp bu işlerin olduğu yerlere dönüştürmek lazım. Dünü olmayanın geleceği olmaz. Bağlara bahçelere sahip çıkmalıyız. Toprağa önem vermeliyiz. Tarımı yok ederek yalnız sanayi ile gelişmeyiz. Sanayi hammaddesi dışa bağlı ise mutlaka sorun doğar.Bügün bir Sazala Kasabamız domatesinin tadı markette domatese göre ne kadar damak tadımıza uygun değimli? Niğde evlerde kadınımızın dokuduğu antika olan halılar gibi el işlerimiz özellikleri yaşatmalı ve onları pazarlama yolunu açmalıdır. Salt fabrika ile bir kent ayağa kalkmaz. Onun dünden gelen özellikleri korumak lazım. 1914 yılında Niğde kuşlu halı ABD ihraç ediliyormuş şimdi kuşlu halı Niğde müzesinde şeklini bilen kaç kişi var ki? Tarihi doğal özelliklerimizi ve el sanatlarımızı öne çıkararak Niğde kalkındırabiliriz.

SORU: Bu konulara dayalı olarak il düzeyinde ilgili kuruluşların üniversite ile birlikte yapacakları sizce neler olabilir?

GÜRER: Ben Niğde Üniversitesinden çok umutlu idim. Çok iyi bir rektörümüz var. Ama bilimsel çalışma ötesinde Niğde yukarı taşıyacak bir üniversitemizi olmadı. Okul olarak kaldı. Niğde sosyal anlamda gelişmesinde üniversitenin çok önemli rolü olabilir. Ben başka yerlerde bu örnekleri gördüm. Ama Niğde yaşanmış dünde kalan bazı olaylarında etkisi ile istenen harekette gereken öncülükte üniversitemizi yok. Öyle ki Üniversiteliler Niğde mecburiyet caddesinden başka Niğde tanımadan gidiyor. Birkaç gönüllü öğretim üyesi Niğde çabaları var ki onların o katkısı dahi çok faydalı oluyor ama genelde herkse işini memur anlayışı ile yapıyor.

İlgili kuruluşlar içinde diyeceğim şu ki Niğde AB konusunu iyi inceleme ve irdeleme noktasında olamadı. Bu alanda farklı fonlardan yararlanmak olası. Bu tür alınabilecek hibeleri özellikle otantik dokuyu yeniden tesisi için yararlanmalıyız. Bu anlamda bir danışmalık hizmetine gereksinim var.

SORU: Sayın Gürer teşekkür ederim. Bütün bunların dışında Niğde'de yaşıyan bizler, birey olarak neler yapmalıyız? Ek olarak biz küçükken Niğde'ye farklı ülkelerden turistik amaçlı turlar yapıldığını hatırlıyorum.Bugün ise Niğde'ye turist gelmiyor dersem yeri var.Bu konularla ilgili neler söylemek istersiniz?

GÜRER: Niğde turisti getirmek için çok çabaya da gerek yok. 1970 lerde Niğde yurt dışına giden hemşehrilerimiz orada tanıdığı dost olduğu bir arkadaşını memlekete davet etse Niğde turist ile dolar. Niğde zenginliğinin farkında değil, dedim ya Niğdeli olan dahi bunu bilmiyor ki, öyle olunca da Niğde ne var, ne anlatayım diyor. Niğde merkez tek başına tarih dolu, Camiler, türbeler, örneği yok eserler. İnsan Başlı kuşlar, Orijinal kuş yuvaları, Çin Takviminde yer alan hayvanların işlendiği cami duvarları hepsi Niğde'de olanlardan birkaç örnek. Gümüşler Manastırı İç Anadolu da belki özelliği ile tek, Tyana, Köşk,Öküz Mehmet Paşa kervansarayı tek başlarına birer şaheser. Karatlı Kaya mezarları,Yeşilyurt,Yeşilburç vadi, Değirmenli mağaraları, Kavlaktepe yer altı şehri, Hangi birini anlatmalı. Selçuklu'dan Osmanlıya geçişte yaşanan dinsel motif değişimlerini incelemek isteyen Niğde'ye gelmez ise çalışması çabası eksik demektir. Bu gibi ayrıntı ve detaylar ile Niğde farklı değil farklının öetesinde zengin bir tarihsel müze gibidir. Yine bölgenin tek 500 yıllık kestane ağacı Bor Cücü Köyde bütün bunların önemi ve özelliği bilirseniz turisti getirisiniz ama daha memleketi tanıyan sayısı çok az.

SORU: Niğde'ye tanıtabilmek ve turizmi geliştirebilmek için sizce en önemli gördüğünüz dört temel konuyu bizimle paylaşır mısınız?

GÜRER:

1-KEŞİFE MERAKLI GİRİŞİMCİ BÜROKRAT YÖNETİCİ
2-RANT DEĞİL TARİH VE DOĞA DİYECEK SANAYİCİ
3-TARİH DOĞA SEVER GÖNÜLLÜ
4- VE MUTLAKA BİLİNÇLİ DOĞRU TANITIM İLE KONAKLAMAYA GELENLERE SUNULACAK DOĞRU TERCİHLER.

Sayın Gürer; bence çok yararlı bir sohbet gerçekleştirdik. Bize değerli vaktinizi ayırdığınız ve engin bilgilerinizi bizimle paylaştığınız için dergimiz okuyucuları ve okulumuz adına teşekkür ederim. Tekrar görüşebilmek ümidiyle hoşçakalın.

Ömer Fethi GÜRER